Rusya’da yapılan bilimsel araştırma, kuş çarpmaları sonucu oluşan göçüklerin uçak parçalarının kullanım ömrünü dramatik biçimde azalttığını ortaya koydu.
Perm Ulusal Araştırma Politeknik Üniversitesi (PNIPU) bilim insanları tarafından yürütülen çalışmaya göre cam elyaf takviyeli plastikten (fiberglas) üretilen havacılık parçalarının ömrü, kuş çarpması gibi darbeler sonrası yaklaşık 14 kat azalabiliyor. Buna göre, normalde 14 yıl hizmet verebilen bir parça, ciddi bir göçük oluşması halinde yalnızca 1 yıl kullanılabilir hale geliyor.
Rusya Bilim ve Yükseköğretim Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, fiberglasın hafif, ekonomik ve korozyona dayanıklı olması nedeniyle havacılıkta yaygın olarak kullanıldığı belirtildi. Ancak taş, dolu veya kuş çarpmaları sonucu oluşan göçük ve çiziklerin malzeme üzerinde önemli etkiler yarattığı vurgulandı.
AĞIR GÖÇÜKLER DAYANIMI YÜZDE 30 DÜŞÜRÜYOR
Araştırmada, çiziklerin malzeme dayanımı üzerinde sınırlı etkisi olduğu, buna karşılık göçüklerin ciddi risk oluşturduğu tespit edildi. Yapılan testlerde, hafif göçüklerin dayanımı yüzde 17, orta seviyedekilerin yüzde 25 ve ağır göçüklerin yüzde 30 oranında düşürdüğü belirlendi.
Bilim insanları ayrıca, bu tür hasarların malzemenin rijitliğini (esnekliğe karşı direncini) önemli ölçüde etkilemediğine dikkat çekti. Bu durum, hasarlı bir parçanın yüzeysel kontrollerde sağlam görünebileceği, ancak gerçekte dayanımının ciddi şekilde azalmış olabileceği anlamına geliyor.
AĞIR HASARLI PARÇALARIN DAYANIMI YÜZDE 93 AZALIYOR
Tekrarlanan yük testlerinde ise sağlam bir parçanın 5 binden fazla döngüye dayanabildiği, çizik bulunan parçanın yaklaşık 2 bin 800 döngüde, ciddi göçük içeren parçanın ise yalnızca 368 döngüde hasar gördüğü kaydedildi. Bu da ağır hasarlı parçaların dayanımının yüzde 93 oranında azaldığını ortaya koydu.
Araştırmada ayrıca, hafif göçüklerin uzun süreli ve düşük yoğunluklu yüklerde daha zararlı olduğu, ağır göçüklerin ise kısa süreli ancak yüksek yüklerde daha büyük risk oluşturduğu belirlendi.
Yetkililer, elde edilen bulguların mühendislerin hasarlı parçaların kullanım süresini daha doğru şekilde belirlemesine yardımcı olacağını, bu sayede uçak ağırlığının, yakıt tüketiminin ve emisyonların azaltılabileceğini ifade etti. Araştırmanın Rusya Bilim Vakfı’nın desteğiyle gerçekleştirildiği bildirildi.
