Brezilya’da 9 Ağustos 2024’te 62 kişinin hayatını kaybettiği Voepass Havayolları’nın 2283 sefer sayılı uçuşunun kazasına ilişkin soruşturmada, kokpit ekibinin uçuş öncesinde ve uçuş sırasında uçağın buzlanmayı önleme sistemindeki sorunlardan haberdar olduğu ortaya çıktı.
Brezilya Federal Polisi’nin (PF) yürüttüğü soruşturma kapsamında hazırlanan teknik çalışmalarda, mürettebatın uçağın buzlanmaya karşı koruma sisteminin çalışmadığını bildiğine ilişkin kokpit kayıtlarının incelendiği belirtildi.
Federal Polis tarafından kazada hayatını kaybedenlerin yakınlarına sunulan soruşturma bulgularında, aynı uçağın kazadan önceki uçuşlarından birinde de buzlanma koşullarına ilişkin konuşmalar yapıldığı ve pilotlardan birinin inişin ardından, “Ufa, hayattayız” ifadesini kullandığı aktarıldı.
Kazaya ilişkin Brezilya Hava Kuvvetleri bünyesindeki Havacılık Kazalarını Araştırma ve Önleme Merkezi’nin (CENIPA) nihai raporu ise 23 Temmuz 2026’da yayımlandı. Raporda, ATR 72 tipi uçağın uçuş sırasında şiddetli buzlanma koşullarıyla karşılaştığı, buzlanmayı önleme sisteminde sorunlar yaşandığı ve mürettebatın kritik prosedürleri zamanında uygulayamamasının kazaya katkıda bulunduğu belirtildi.
Şiddetli buzlanma kontrol kaybına yol açtı
CENIPA’nın değerlendirmesine göre, uçuş sırasında kanatlarda meydana gelen yoğun buz birikimi uçağın performansını olumsuz etkiledi. Buzlanma önleme sisteminin devreye alınması ve devreden çıkarılmasıyla ilgili sorunlar da kazaya giden süreçte etkili oldu.
CENIPA’nın daha önce yayımladığı ön raporda, kokpit ses kayıtlarında mürettebatın “de-icing” sistemindeki arızadan bahsettiği, uçuş veri kayıtlarında ise kanatlardaki buzlanmayı önleyen sistemin birkaç kez devreye alınıp kapatıldığı belirlenmişti.
Nihai raporda da buzlanma koşullarının yanı sıra teknik, operasyonel ve kurumsal faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. CENIPA, kazaya ilişkin güvenlik tavsiyeleri arasında ATR uçaklarının buzlanma koşullarındaki operasyon prosedürlerinin geliştirilmesini de önerdi.
Önceki uçuşta da buzlanma konuşuldu
Federal Polis soruşturmasında incelenen kokpit kayıtlarına göre, aynı uçakla gerçekleştirilen önceki bir uçuşta da mürettebatın buzlanma ve sistem sorunları hakkında konuştuğu bildirildi.
Pilotun iniş sonrasında “Ufa, hayattayız” şeklindeki ifadesinin, soruşturma kapsamında kazadan önceki uçuşta yaşanan koşulların mürettebat tarafından nasıl değerlendirildiğine ilişkin dikkat çekici ayrıntılardan biri olduğu kaydedildi.
Federal Polis ayrıca soruşturma kapsamında yalnızca uçuş ekibinin değil, uçağın bakımı, operasyonel hazırlığı ve uçağın sefere verilmesine ilişkin karar süreçlerinin de incelendiğini bildirdi. Soruşturma kapsamında bakım personeli ve operasyonel süreçte yer alan başka kişilerin de sorumluluğunun değerlendirmeye alındığı belirtildi.
Pilotların eğitim ve yetkinlikleri tamdı
CENIPA’nın önceki incelemelerinde, kazada görev yapan pilotların gerekli lisans ve sertifikalara sahip olduğu, toplam uçuş deneyimlerinin 5 bin saatin üzerinde bulunduğu ve buzlanma koşullarında uçuş konusunda gerekli eğitimleri aldıkları belirtilmişti.
Buna karşın soruşturmalarda, hızla ağırlaşan buzlanma koşullarında gerekli prosedürlerin neden zamanında ve uygun şekilde uygulanamadığı konusu ayrıntılı biçimde ele alındı.
Federal Polis soruşturmasının cezai sorumluluklara odaklandığı, CENIPA’nın teknik soruşturmasının ise kazaya katkıda bulunan faktörleri belirlemeyi ve benzer kazaların önlenmesine yönelik güvenlik tavsiyeleri geliştirmeyi amaçladığı belirtildi.
62 kişi hayatını kaybetmişti
Voepass’ın 2283 sefer sayılı, Cascavel-Guarulhos seferini yapan ATR 72-500 tipi uçağı, 9 Ağustos 2024’te Sao Paulo eyaletindeki Vinhedo kentinde bir yerleşim alanına düşmüştü.
Uçakta bulunan 58 yolcu ve 4 mürettebatın tamamı hayatını kaybetmişti. CENIPA kayıtlarında kaza, buzlanma, kontrol kaybı ve teknik sistem arızası kategorileriyle yer aldı.
Kazanın ardından yürütülen teknik soruşturmanın yaklaşık iki yıl sürdüğü, CENIPA’nın nihai raporunda çok sayıda güvenlik tavsiyesine yer verildiği bildirildi.
