ABD Temsilciler Meclisi Çin Özel Komitesi, Çin’in havacılık sektörüne yönelik yatırımların sınırlandırılması ve Çin üretimi uçakların ABD’de sertifikalandırılmasının engellenmesi yönünde öneriler içeren bir rapor hazırladı.
Reuters’ın haberine göre komitenin raporunda, ABD Federal Havacılık İdaresinin (FAA) Çin üretimi uçaklara sertifika vermemesi önerildi. Bu öneriye gerekçe olarak Çinli uçak üreticisi COMAC’a sağlanan devlet destekleri ve China Eastern Airlines’a ait Boeing 737-800 tipi uçağın 2022’de MU5735 sefer sayısıyla gerçekleştirdiği uçuş sırasında düşmesine ilişkin nihai kaza raporunun henüz yayımlanmaması gösterildi.
Raporda ayrıca Batılı şirketlerin Çin havacılık ve uzay sanayisine yönelik yatırımlarının sınırlandırılması, ihracat kontrollerinin sıkılaştırılması ve Çin’in havacılık sektörüne yatırım yapan şirketlerin ABD’deki kamu ihalelerinden dışlanması önerildi.
AIRBUS DA ÖNERİLEN KISITLAMALARIN HEDEFİNDE
Önerilen düzenlemelerin Avrupa merkezli uçak üreticisi Airbus’ı da etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Airbus’ın Çin’in Tiencin kentinde iki A320 ailesi uçak montaj hattı bulunuyor. Ayrıca Çinli Xi’an Aircraft Industry Group’un Airbus uçakları için kanat üretiminde yer aldığı belirtiliyor.
Komite raporunda, bu tür işbirliklerinin Çin’in askeri havacılık kapasitesine teknoloji ve üretim tecrübesi aktarılmasına yol açabileceği öne sürülerek Batılı şirketlerin Çin’deki faaliyetlerine yönelik kısıtlamalar gündeme getirildi.

COMAC’IN C919 PROGRAMI DA ETKİLENEBİLİR
Önerilerin yalnızca Avrupalı şirketleri değil, ABD’li havacılık şirketlerini de etkileyebileceği belirtiliyor.
Çin’in geliştirdiği C919 yolcu uçağında, GE Aerospace ile Safran’ın ortak girişimi CFM International tarafından üretilen LEAP-1C motorları kullanılıyor.
ABD yönetimi, 2025 yılında COMAC’a motor ve ekipman tedarikine yönelik ihracat lisanslarını geçici olarak askıya almıştı.
Öte yandan GE Aerospace’in Kasım 2026 başında Çinli hava yolu şirketleriyle toplam 12,9 milyar dolarlık motor tedarik anlaşmaları imzaladığı bildirildi. Anlaşmalar kapsamında China Eastern Airlines’a LEAP-1A motorlarının tedarik edilmesi de bulunuyor.
COMAC, FAA YERİNE EASA SERTİFİKASINA ODAKLANIYOR
Çinli uçak üreticisi COMAC’ın C909 ve C919 modelleri için şu ana kadar FAA sertifikasyonu başvurusunda bulunmadığı, uluslararası sertifikasyon çalışmalarında Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) üzerinden ilerlemeyi hedeflediği belirtiliyor.
EASA denetçilerinin Çin’de çalışmalarını sürdürdüğü, ancak C919’un Avrupa sertifikasyon sürecinin 2030’a yaklaşan döneme kadar tamamlanmasının beklenmediği ifade ediliyor.
ABD Kongresi’nde gündeme gelen önerilerin hayata geçirilmesi durumunda, Çin’in ticari havacılık sektöründeki uluslararası büyüme hedeflerinin yanı sıra Airbus ve ABD’li havacılık şirketlerinin Çin pazarındaki faaliyetlerinin de etkilenebileceği değerlendiriliyor.

