ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Avustralya’dan onarım amacıyla ABD’ye gönderilen F-35 savaş uçaklarına ait bazı parçaların Pasifik üzerinden taşınırken Hong Kong’a yönlendirilmesi ve bir bölümünün kaybolmasıyla ilgili soruşturma başlattı.
Politico’nun haberine göre, F-35 parçalarından oluşan sevkiyat, Avustralya’dan ABD’ye gönderilirken güzergah değiştirilerek Hong Kong’a ulaştı. Sevkiyatın neden yönlendirildiği ve parçaların şu anda kimin elinde bulunduğu henüz belirlenemedi.
Pentagon’un F-35 Joint Program Office birimi, “kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II parçalarının sevkiyatıyla ilgili bir sorundan” haberdar olduğunu ve parçaların geri alınması, olayın araştırılması ve benzer bir durumun tekrar yaşanmaması için güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi amacıyla ABD makamları ve sektör ortaklarıyla çalıştığını bildirdi.
SEVKİYATTA F-35’İN KOKPİT FENERİ DE BULUNUYORDU
Sevkiyatta F-35’in kokpitini örten canopy olarak adlandırılan kokpit fenerinin de bulunduğu belirtildi. Söz konusu parçanın, uçağın düşük görünürlük özellikleriyle bağlantılı özel teknolojiler içerdiği ve bu teknolojilere ABD ile F-35 programındaki müttefiklerinin erişebildiği aktarıldı.
Parçanın fiziksel olarak ele geçirilmesi halinde, teknolojinin incelenmesi ve mevcut istihbarat bilgilerinin doğrulanması veya geliştirilmesi ihtimali ABD’li yetkililer açısından endişe kaynağı oluşturuyor. Ancak mevcut bilgiler, parçaların Çin makamlarının eline geçtiğini doğrulamıyor.
Sevkiyatın, F-35 üreticisi Lockheed Martin adına hareket eden bir aracı tarafından gerçekleştirildiği bildirildi. Lockheed Martin ise belirli sevkiyatların durumuyla ilgili güvenlik gerekçesiyle ayrıntı vermedi ancak F-35 programının ve müttefiklerinin güvenliğini korumak amacıyla sevkiyatlarda sıkı güvenlik prosedürleri uyguladığını açıkladı.
ABD KONGRESİ’NDE GİZLİ BİLGİLENDİRMELER YAPILDI
Olay nedeniyle ABD Kongresi’nde ulusal güvenlikle ilgili komitelerde görev yapan personelin de bilgilendirildiği belirtildi. Habere göre, ABD Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkilileri ilk bilgilendirmeyi haziran ayında yaptı ve önümüzdeki haftalarda yeni toplantıların gerçekleştirilmesi bekleniyor.
Hong Kong’un Çin’in özel idari bölgesi olması, sevkiyatın buraya yönlendirilmesini Washington açısından daha hassas hale getirdi.
Eski Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi personeli J.J. Gertler, Çin’in F-35’e ilişkin bilgilere elektronik casusluk ve diğer yöntemlerle ulaşmaya çalıştığını belirterek, gerçek bir parçaya sahip olmanın mevcut teknik bilgilerin doğrulanmasına veya geliştirilmesine imkan sağlayabileceğini ifade etti. Bu değerlendirme, Gertler’in kişisel görüşü olarak aktarıldı.
F-35 PARÇALARININ TAKİBİ DAHA ÖNCE DE GÜNDEME GELMİŞTİ
ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi’nin (GAO) Mayıs 2023 tarihli raporu, F-35 küresel yedek parça havuzunun takibinde ciddi sorunlar bulunduğunu ortaya koymuştu.
Rapora göre Mayıs 2018’den itibaren F-35’in ana yüklenicilerinden biri 1 milyondan fazla yedek parçanın kaybolduğunu bildirdi. Bu parçaların toplam değerinin 85 milyon doların üzerinde olduğu belirtildi. Pentagon’un F-35 Joint Program Office birimi ise tespit edilen kayıpların yüzde 2’sinden azını incelemişti.
GAO, Pentagon’un küresel yedek parça havuzundaki parçaları doğrudan ve gerçek zamanlı biçimde takip edebilmesini sağlayacak sistem eksikliklerine de dikkati çekmişti. Eylül 2026 itibarıyla GAO’nun bazı tavsiyelerinin uygulanma sürecinin devam ettiği bildirildi.
Yeni olayda ise ABD makamları, Hong Kong’a yönlendirilen F-35 parçalarının geri alınması ve sevkiyatın nasıl bu noktaya geldiğinin belirlenmesi için soruşturmayı sürdürüyor. Parçaların Çin’in eline geçtiğine ilişkin şu aşamada doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
