ABD’nin Colorado eyaletindeki Pagosa Springs kentinde, aşırı yüklü ve kanatları karla kaplı Cessna 560 Citation V tipi iş jeti, kalkış sırasında havalanamayarak pistten çıktı.
Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulunun (NTSB) nihai raporuna göre, olay 27 Aralık 2024’te Stevens Field Havalimanı’nda meydana geldi. N753MB tescilli uçakta bulunan 2 pilot, 8 yolcu ve 3 köpekten oluşan toplam 10 kişi kazadan yara almadan kurtuldu.
UÇAK KALKIŞTA BURUN KALDIRAMADI
Cessna 560, 01 numaralı pistten kalkış için hızlanırken 96 knotluk karar hızına (V1) ve 103 knotluk dönüş hızına (Vr) ulaştı. Ancak pilot, kumanda kolunu tamamen geriye çekmesine rağmen uçağın burnunu kaldıramadı.
Pilot, uçağın 120 knot hıza ulaşmasının ardından kalkışı iptal etti. Maksimum frenleme ve tam ters itki uygulanmasına rağmen uçak pistin sonundan çıktı ve yaklaşık 500 feet ilerledikten sonra çim alanda durdu. Kazada uçağın her iki kanadı da ciddi şekilde hasar gördü.
UÇAĞIN AĞIRLIĞI SINIRI AŞTI
NTSB incelemesinde, uçağın kalkış ağırlığının pilot tarafından yaklaşık 15 bin 700 libre olarak hesaplandığı belirlendi. Ancak yolcu ve bagaj ağırlıklarının gerçekte daha fazla olması nedeniyle uçağın gerçek kalkış ağırlığının yaklaşık 16 bin 502 libre olduğu hesaplandı.
Böylece uçak, izin verilen azami kalkış ağırlığının yaklaşık 800 libre üzerinde kalkışa başladı. Ayrıca ağırlık merkezinin ön sınıra yakın olduğu ve uçağın operasyonel zarfın dışında kaldığı değerlendirildi.
NTSB, yolcu ve bagaj yükünün pilot tarafından yaklaşık 1.285 libre olarak hesaplandığını, gerçek yükün ise yaklaşık 2.154 libre olduğunu belirledi.
KANATLARDAKİ KAR TEMİZLENEMEDİ
Kazanın önemli nedenlerinden biri de uçağın kanatlarında kalan kar oldu.
Havalimanında uçakların buz ve kar temizliğini yapabilecek bir sistem bulunmazken, yer personeli kalkış öncesinde kanatlardaki karı üç kez fırçayla temizledi. Ancak havalimanı güvenlik kameraları, son temizlikten sonra da kanatlarda kar bulunduğunu gösterdi.
Kar yağışının uçağın yolcuları aldığı sırada devam ettiği, uçağın kalkış için beklediği süre içerisinde yağışın arttığı belirlendi. Son kar temizleme işlemi ile kalkış arasında yaklaşık 20 dakika geçti.
NTSB, pilotun uçuş öncesi kontrol sırasında kanatlarda yalnızca sıvı bulunduğunu düşündüğünü, ancak görüntülerin kanatlarda kar birikintisi bulunduğunu gösterdiğini belirledi. Uygun şekilde temizlenmeyen karın kaldırmayı azaltarak uçağın kalkış performansını olumsuz etkilediği değerlendirildi.
PİLOTLARIN YETERLİLİKLERİ DE SORUŞTURULDU
NTSB raporunda, uçuş ekibinin gerekli tüm yetkinliklere sahip olmadığı da ortaya konuldu.
Kaptan pilotun Cessna 560 için tip yetkisi bulunmasına rağmen uçağı tek pilotla işletmeye yönelik gerekli yeterliliğe sahip olmadığı ve uçağın zaten tek pilot operasyonu için sertifikalı olmadığı belirtildi.
Yardımcı pilotun ise Cessna 560 için gerekli tip yetkisine sahip olmadığı belirlendi. İki pilotun daha önce birlikte uçmadığı da raporda yer aldı. NTSB, her iki pilotun da söz konusu uçuş için gerekli pilot lisans ve yetkinliklerine sahip olmadığını değerlendirdi.
NTSB KAZANIN NEDENİNİ AÇIKLADI
NTSB, kazanın temel nedenini pilotun yetersiz uçuş öncesi planlama, yetersiz kontrol ve karar verme süreci olarak belirledi.
Rapora göre bu durum, uçağın sertifikalı azami kalkış ağırlığının üzerinde ve karla kirlenmiş kanatlarla kalkış girişiminde bulunulmasına yol açtı. Uçağın dönüş hızını aşmasına rağmen havalanamaması üzerine kalkışın iptal edilmesi ise pist dışına çıkılmasıyla sonuçlandı.
Pistin kar nedeniyle ıslak olması da kalkışın iptal edilmesinin ardından uçağın durması için gereken mesafenin artmasına katkıda bulundu.
Uçak, Teksas merkezli Metroplex Flight Services tarafından yönetiliyordu. İşletme, uçağın dry lease kapsamında kullanıldığını belirtirken, pilotların seçimi ve görevlendirilmesi konusunda soruşturma sırasında farklı beyanlar ortaya çıktı.
Olayda uçaktaki 10 kişi ve 3 köpekten hiçbiri yaralanmadı.
