İtalya’da yapılan güvenlik incelemesi, Ryanair’in Boeing 737 uçaklarında kullanılan gövdeye entegre ön merdivenlerdeki yolcu düşmelerine ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. ANSV, 2023-2025 döneminde İtalya’da kaydedilen 104 yolcu düşmesinin 85’inin bu merdivenleri kullanan yolcularla ilgili olduğunu belirledi.
İtalya Ulusal Uçuş Güvenliği Ajansı (ANSV), Ryanair tarafından işletilen Boeing 737 uçaklarının gövdeye entegre ön merdivenlerinden yolcuların düşmesine ilişkin kapsamlı bir çalışma yayımladı.
Yayınlanan çalışma, özellikle 2025’te İtalya’da meydana gelen ve yolcuların ciddi şekilde yaralandığı üç olayın ardından gerçekleştirildi.
2023-2025 DÖNEMİNDE 104 DÜŞME
ANSV’nin incelemesine göre 2023-2025 arasında İtalya’daki havalimanlarında yolcuların uçağa biniş veya uçaktan iniş sırasında merdivenlerden düşmesiyle ilgili 104 olay kaydedildi.
Bu olayların 85’inde, Boeing 737’nin ön bölümündeki gövdeye entegre merdiven kullanılıyordu. Bu sayı toplam vakaların yaklaşık yüzde 82’sine karşılık geldi.
Dikkat çekici bir diğer ayrıntı ise Ryanair’in aynı dönemde İtalya’daki toplam yolcu trafiğinin yaklaşık yüzde 26-27’sini oluşturması oldu. Diğer hava yolları toplam yolcu trafiğinin yaklaşık yüzde 73’ünü oluşturmasına rağmen 19 düşme vakası kaydetti.
ANSV, farklı veri setlerini karşılaştırdığında entegre merdivenlerdeki düşme oranının havalimanları tarafından sağlanan mobil merdivenlere kıyasla en az iki kat daha yüksek olduğunu belirledi. Ryanair’in kendi ağına ilişkin verilerde ise fark yaklaşık üç kata kadar çıkıyor.
RYANAIR’İN KENDİ VERİLERİNDE DE DİKKAT ÇEKEN TABLO
İtalyan makamları, incelemeyi yalnızca İtalya ile sınırlamadı. Ryanair’in sağladığı verilere göre 2021’den itibaren şirketin uçuş ağı genelinde merdivenlerden 489 yolcu düşmesi kaydedildi. Bunların 360’ı, yani yaklaşık yüzde 73’ü, Boeing 737’nin uçağa entegre merdivenlerinde meydana geldi.
ANSV’nin değerlendirmesinde, bu veri setinde entegre merdivenlerdeki düşme sayısının havalimanlarının kullandığı merdivenlere kıyasla yaklaşık üç kat daha fazla olduğu belirtildi.
Ancak ANSV, mutlak sayıların Ryanair’in taşıdığı toplam yolcu sayısına kıyasla düşük olduğunu ve verilerin merdiven tasarımının tek başına kazaların nedeni olduğu anlamına gelmediğini de vurguladı.
2025’TE ÜÇ CİDDİ OLAY İNCELEMENİN ÖNÜNÜ AÇTI
ANSV’nin çalışmasına temel oluşturan üç olay, 2025 yılında Cenova, Venedik ve Bologna havalimanlarında meydana geldi.
22 Mart 2025’te Cenova’da Ryanair’e ait Boeing 737-800 tipi uçaktan iniş sırasında bir yolcu ön merdivenden düşerek ciddi şekilde yaralandı. ANSV, olayın muhtemel nedenini yolcunun merdiveni kullanırken dikkatsiz davranması olarak değerlendirdi. Bununla birlikte merdivenin havalimanı merdivenlerine göre daha dar ve dik olması ile farklı yapıya sahip bir basamağın denge kaybına katkıda bulunmuş olabileceği belirtildi.
24 Mart 2025’te Venedik’te Malta Air tarafından işletilen Boeing 737-800’den iniş yapan bir yolcu merdivenin yaklaşık ortasında düştü ve ciddi şekilde yaralandı. İncelemeye göre yolcunun elinde iki valiz bulunuyordu ve bu nedenle korkuluğu kullanamadı. ANSV, korkuluğun kullanılmamasını muhtemel neden olarak gösterirken merdivenin dar ve dik yapısının denge kaybına katkıda bulunmuş olabileceğini kaydetti.
10 Temmuz 2025’te Bologna’da ise bir yolcu, uçağın ön tarafındaki entegre merdivenin üçüncü basamağında düştü. Güvenlik kamerası görüntülerinde yolcunun iki elinde de bagaj bulunduğu ve korkuluğu tutamadığı görüldü.
Yolcunun hastanede yapılan kontrolünde kanındaki alkol düzeyi 2,34 g/l olarak ölçüldü. ANSV, korkuluğun kullanılmamasını temel neden olarak değerlendirirken alkolün yolcunun fiziksel ve psikolojik durumunu olumsuz etkileyerek olaya katkıda bulunmuş olabileceğini belirtti.
MERDİVENLER NEDEN TARTIŞILIYOR?
Boeing 737’nin gövdeye entegre merdiveni, özellikle Ryanair gibi hızlı uçak dönüş sürelerine ve düşük yer hizmetleri maliyetlerine odaklanan hava yolları açısından önemli bir operasyonel avantaj sağlıyor.
Bu sistem sayesinde uçağın ön kapısında havalimanına ait mobil merdiven bulunmasına gerek kalmadan yolcuların uçaktan indirilmesi mümkün oluyor. Ancak ANSV’nin değerlendirmesinde merdivenin fiziksel özellikleri dikkat çekiyor.
Merdiven yaklaşık 12 basamaktan oluşuyor, genişliği yaklaşık 61 santimetre, basamak yüksekliği yaklaşık 20 santimetre, basamak derinliği yaklaşık 25 santimetre ve eğimi yaklaşık 35 derece.
Havalimanlarında kullanılan geleneksel yolcu merdivenleri ise genellikle daha geniş basamaklara ve daha düşük eğime sahip. Ayrıca Boeing 737’nin gövde yapısı nedeniyle ilk basamak diğer basamaklardan farklı, asimetrik bir geometriye sahip. ANSV, bu özelliklerin bazı durumlarda yolcunun dengesini kaybetmesine katkıda bulunabileceğini belirtiyor.
MERDİVENLER ARIZALI MI?
ANSV’nin 2025’teki üç olayla ilgili raporları, merdivenlerin doğrudan “arızalı” olduğu sonucuna varmıyor. Cenova’daki olay sonrasında ekip tarafından merdivende herhangi bir anormallik tespit edilmedi.
Venedik olayındaki uçakta ise olaydan önce merdivenin korkuluk sistemi, uyarı işaretleri ve kaymaz yüzeyleriyle ilgili bakım çalışmaları gerçekleştirilmişti. Buna rağmen olay sonrasında merdivende kazaya neden olacak bir arıza tespit edilmedi. Bologna’daki olayda da merdivenin hasarlı olmadığı belirlendi.
Dolayısıyla soruşturmanın ortaya koyduğu tablo, “bozuk merdiven”den ziyade, insan faktörleri ile merdivenin fiziksel özelliklerinin bir araya gelmesi şeklinde değerlendiriliyor.
AVRUPA’DA DAHA ÖNCE GÜNDEME GELMİŞTİ
Boeing 737’nin entegre merdivenleriyle ilgili güvenlik tartışması yeni değil. EASA’nın geçmişteki çalışmalarında, entegre uçak merdivenleri için merdiven geometrisine yönelik kapsamlı özel gerekliliklerin bulunmadığına dikkat çekilmişti.
2007’de ise FAA, Boeing 737’nin entegre merdivenleriyle ilgili çocukların düşmesi şeklindeki olayların ardından operatörlere uyarılar yayımlamış; korkuluklar ve kaymaz yüzeylerle ilgili önlemler gündeme gelmişti.
İrlanda ve İspanya’daki daha önceki olayların ardından da konu Avrupa’daki güvenlik otoritelerinin gündemine taşındı. İspanyol soruşturma makamları, merdivenin daha az dik ve basamakların daha geniş olacak şekilde yeniden tasarlanmasını değerlendirmeye açarken Ryanair’in bazı durumlarda havalimanı tarafından sağlanan merdivenleri kullanması yönünde tavsiyelerde bulundu.
RYANAIR PROSEDÜRÜNÜ DEĞİŞTİRDİ
Yaşanan olayların ardından Ryanair, uçaktan iniş prosedürlerinde değişikliğe gitti.
Şirketin kabin ekipleri, yolculara merdivenleri kullanırken mutlaka korkuluklara tutunmaları gerektiğini daha belirgin şekilde hatırlatmaya başladı.
ANSV’nin raporlarında da Ryanair prosedürlerinin yolcuların iniş sırasında korkuluğu kullanmasını öngördüğü açıkça belirtiliyor.
ANSV’DEN BOEING VE RYANAIR’E DİKKAT ÇEKEN MESAJ
İtalyan makamlarının yayımladığı çalışma, Boeing 737’nin entegre merdivenlerinin yasaklanması veya uçuş güvenliği açısından doğrudan tehlikeli ilan edilmesi anlamına gelmiyor.
Ancak yüksek sayıdaki olay nedeniyle sistemin tasarımının, kullanım prosedürlerinin ve yolcu bilgilendirmelerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
ANSV’nin çalışması, daha önce İrlanda ve İspanya’daki güvenlik makamları tarafından gündeme getirilen tavsiyeleri de destekliyor.
