Tayland’ın bayrak taşıyıcı havayolu Thai Airways’e ait Airbus A380 tipi yolcu uçaklarının Bangkok Suvarnabhumi Havalimanı’nda uzun süredir atıl durumda beklemesi, dev yolcu uçaklarının havacılık sektöründeki geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Bir dönem havayollarının amiral gemisi olarak görülen Airbus A380’ler, yüksek yolcu kapasitesi ve uzun menzilli uçuş kabiliyetleriyle özellikle yoğun hatlarda çözüm olarak tasarlanmıştı. Ancak değişen pazar koşulları, artan işletme maliyetleri ve daha verimli çift motorlu uçakların devreye girmesiyle birlikte birçok havayolu için ekonomik yük haline geldi.
Uzmanlar, A380 programının ortaya çıktığı dönemde küresel havacılık sektörünün farklı bir yönde ilerlediğini belirtiyor. Büyük merkezler üzerinden aktarmalı uçuşlara dayalı “hub-and-spoke” modelinin hâkim olduğu yıllarda geliştirilen uçak, zamanla yerini daha esnek ve doğrudan uçuşlara olanak tanıyan “nokta-nokta” operasyonlara bıraktı.
A380’İN REKABET GÜCÜ ZAYIFLIYOR MU?
Boeing 777-300ER, Airbus A350 ve Boeing 787 gibi yeni nesil çift motorlu uçaklar, benzer menzil ve kapasiteyi daha düşük maliyetle sunarak A380’in rekabet gücünü zayıflattı.
Airbus A380’lerin işletilmesi için özel kapılar, güçlendirilmiş pist ve taksi yolları ile yüksek bakım altyapısı gerekmesi de havayollarının bu uçaktan uzaklaşmasında etkili oldu. Talepte yaşanan dalgalanmalar ve özellikle Kovid-19 salgını sonrası düşen yolcu sayıları, yüksek doluluk gerektiren A380’lerin birçok filodan çıkarılmasına yol açtı.
Buna karşın Dubai merkezli Emirates Havayolları, A380’i başarılı şekilde kullanan istisnai şirket olarak öne çıkıyor. Emirates’in yoğun aktarma trafiğine dayalı iş modeli, güçlü premium yolcu talebi ve yüksek doluluk oranları, A380’lerin şirket filosunda uzun süre hizmette kalmasını sağladı.
SINIRLI AĞ YAPISI İŞLETMEYİ ZORA SOKTU
Thai Airways’in ise sınırlı ağ yapısı, zayıf kârlılık ve mali sorunlar nedeniyle A380’lerden beklenen verimi alamadığı değerlendiriliyor. Uzun süredir kullanılmayan uçakların Bangkok’un nemli ikliminde park halinde beklemesi, bu dev uçakların birçok havayolu için “prestij yatırımı” olmaktan öteye geçemediği yorumlarına neden oluyor.
‘YANLIŞ ZAMANDA YAPILMIŞ BÜYÜK YATIRIM’
Havacılık uzmanlarına göre Airbus A380, mühendislik ve yolcu konforu açısından önemli başarı olarak tarihe geçti ancak ekonomik açıdan yalnızca sınırlı sayıda havayolu için sürdürülebilir bir model sundu. Sektörün genelinde ise A380’ler, yanlış zamanda yapılmış büyük bir yatırım olarak görülmeye devam ediyor.
