Gökyüzü her zaman açık ve masmavi değildir. Bazen kariyer yolculuğunda öylesine yoğun kara bulutların içine girersin ki, uçuşun sonuna kadar o karanlıkta ve sarsıntıda kalacağını zannedersin.
Zorlu bir simülatör seansından moralin bozuk çıktığını ya da çok istediğin o hava yolunun mülakatından elendiğini düşün. O an zihninde yankılanan ses sana tam olarak ne söylüyor? “Ben bu işi asla yapamayacağım, yeterince iyi değilim” mi, yoksa “Bugün çapraz rüzgâr inişinde zorlandım, bir dahakine yaklaşımımı ve tekniğimi değiştirmeliyim” mi?
İşte tam bu noktada, psikolog Martin Seligman’ın bahsettiği o kritik kavram, yani “öğrenilmiş iyimserlik” devreye giriyor. Bizim sektörümüzde iyimserlik, uçakta bir sistem arızası yaşandığında “Nasıl olsa düzelir” deyip arkana yaslanmak gibi tehlikeli ve kör bir polyannacılık değildir. Havacılıkta gerçek iyimserlik, yaşadığın başarısızlıkları kalıcı, hayatının her alanına yayılan ve doğrudan kişiliğinle ilgili bir felaket olarak değil; geçici, spesifik ve çözülebilir bir problem olarak görmektir. Karşılaştığın türbülansın tüm kariyerini temsil etmediğini, sadece o an aşılması gereken bir meteorolojik şart olduğunu kabullenmektir. Güçlü bir emniyet kültürü ve sürekli gelişim de tam olarak bunu gerektirir; hatalardan ders çıkarmayı ve o hatanın senin kimliğin olmadığını bilmeyi. Kötümser bir zihin, ilk zorlukta levyeyi bırakmaya eğilimliyken; iyimser bir zihin, o anki problemi çözmek için alternatif rotalar arar.
Sana bugün hemen uygulayabileceğin bir zihinsel rota çizeyim. Bir dahaki sefere operasyonel bir hata yaptığında, bir dersten kaldığında veya işler planladığın gibi gitmediğinde kendi iç sesini dikkatle dinle. Eğer zihnin sana “Sen bu sektöre uygun değilsin” gibi genellemeler yapıyorsa, o otomatik pilota hemen müdahale et ve manuel kumandayı eline al. Durumu sınırlandır ve spesifik hale getir. Kendine şunu söyle: “Bu sadece bugünün ve bu spesifik konunun zorluğuydu. Hangi eksiğimi kapatırsam bir sonraki denememde daha emniyetli ve başarılı bir performans sergilerim?” Bu basit ama güçlü zihniyet değişimi, stres altındaki karar alma mekanizmanı ve ekip içindeki dayanıklılığını kökten değiştirecektir.
Şimdi göstergelere tekrar bak: Karşılaştığın o son başarısızlık senin kariyerinin son durağı mı, yoksa yeni bir irtifaya tırmanman için vermen gereken bir düzeltme kumandası mı?
Eray Beceren
