Geçtiğimiz günlerde havacılık sektöründe faaliyet gösteren bir arkadaşımla sohbet ederken konu yapay zekânın iş hayatına etkisine geldi.
“Yapay zekâ bizim yaptığımız işlerin bir bölümünü üstlenmeye başladı. Bu nedenle altı çalışanımızla yollarımızı ayırmak zorunda kaldık” dedi…
Altı kişi sayı olarak kulağa küçük geliyor ama o altı kişi, aslında küresel yapay zeka depreminin Türkiye’deki ilk artçılarından biri…
Yapay zeka artık sadece bir “teknoloji sohbeti” değil. Aynı zamanda bir istihdam problemi.
ABD’de Challenger, Gray & Christmas verilerine göre, sadece 2026’nın ilk 9 ayında yapay zekâ gerekçesiyle 120.100 kişi işten çıkarıldı. Bu, o dönemdeki tüm işten çıkarmaların %21’i. 2024’te bu rakam 12.742 idi. 2025’te 54.836’ya çıktı. 2026’da ise adeta patladı.
Yani arkadaşımın “6 kişi” dediği şey, dünya çapında 120 bin kişinin hikâyesiyle aynı hikâye.
Revelio Labs’in Financial Times’a yansıyan verisine göre, küresel çağrı merkezi istihdamı, Aralık 2023’teki zirvesinden %5,3 geriledi. 2009’dan beri 70 çeyrekte sadece 8 kez yıllık düşüş görüldü ve o 8 düşüşün tamamı son 8 çeyrekte yaşandı.
NBER araştırmasına göre yapay zekâ desteği, çağrı merkezinde verimliliği ortalama %14, deneyimsiz çalışanlarda %34 artırdı.
Yani şirket artık şunu soruyor: “6 kişiyle yaptığım işi, neden 1 yapay zekâ + 1 kişiyle yapmayayım?”
Bugüne kadar yapay zekâyı daha çok teknolojik gelişmeler kapsamında ele aldık. Havayollarının operasyonlarını nasıl hızlandıracağını konuştuk. Ama yapay zekâ sadece mevcut işleri yok etmiyor. Henüz açılmamış işleri de doğmadan öldürüyor.
Şirketler yıllardır; raporlama, veri analizi, yazılım, pazarlama, içerik üretimi, müşteri ilişkileri, operasyonel planlama gibi hizmetleri dışarıdan alıyordu. Bugün bu işlerin büyük bölümü şirket içinde, çok daha küçük ekiplerle ve çok daha düşük maliyetle yapılıyor.
Bunun iki olumsuz sonucu var:
1. Taşeron şirketler kan kaybediyor. Daha önce 20 kişiyle yapılan iş, artık 3 kişiyle yapılıyor.
2. Havayolları yeni personel almıyor. Mevcut çalışan, yapay zekâ ile 2 kişinin işini yapıyor.
Stanford Üniversitesi’nin Ağustos 2026’da güncellediği araştırmaya göre yapay zekâya en çok maruz kalan mesleklerde 22-25 yaş arası gençlerin istihdamı, diğer mesleklerdeki akranlarına göre yaklaşık %19 daha düşük.
Yani gençler işten çıkarılmıyor. Daha kötüsü oluyor ve hiç işe alınmıyor.
İşte Türkiye için alarm zilleri burada çalıyor.
YÖK Atlas verilerine göre Türkiye’de sadece iki bölümde kayıtlı öğrenci sayısı bile dudak uçuklatıyor: Havacılık Yönetimi’nde 5.012, Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği’nde 6.415 öğrenci. Toplam 11.427 genç, havayollarının operasyon, planlama, müşteri hizmetleri ve idari birimlerinde işe girmeyi hedefliyor.
Ama yapay zekânın en hızlı geliştiği alanlar da buralar.
Bugün çalışanlar işlerini koruyabilir. Ama onların ardından gelen 11 bin gencin kapısı giderek daralıyor.
Yüksek yakıt fiyatları, bölgesel savaşlar, pandemi gibi belirsizliğin arttığı dönemlerde şirket yönetimleri genellikle yeni işe alımı erteler, mevcut kadroyla devam eder, maliyeti kısar.
Yapay zekâ tam da böyle bir dönemde, şirketler için iyi bir gerekçe oldu.
Bu etki yalnızca havayollarıyla sınırlı değil. Yer hizmetleri, bakım kuruluşları, uçuş eğitim kurumları, teknoloji firmaları, havacılığa hizmet sunan küçük işletmeler… Hepsi aynı tsunaminin içinde.
Elbette havacılığın her alanında insanın yerini yapay zekâ alamaz. Pilotluk, kabin memurluğu, uçak bakımının fiziksel uygulamaları, emniyet açısından kritik görevlerde insan sorumluluğu devam edecek.
Ama o kokpitin ve kabinin etrafındaki destek ordusu eriyor.
Uçak uçmaya devam edecek. Ama uçağı uçuran sistemin arkasındaki planlamacı, raporlamacı, çağrı merkezi görevlisi, veri analist sayısı her yıl azalacak.
Yapay zekâya karşı çıkmak, teknolojiyi durdurmaya çalışmak gerçekçi değil. Ama teknolojinin nimetlerini konuşurken, istihdam üzerindeki yıkımı da görmezden gelemeyiz.
Üniversiteler programlarını yapay zekanın etkilerini göz önüne alarak revize etmek zorunda. Şirketler “kaç kişi çıkardık” diye övünmek yerine “kaç kişiyi yapay zekâyla çalışmaya adapte ettik” diye bakmak zorunda.
Şirketler için yapay zekâ verimlilik demek.
Gençler için ise aynı teknoloji, daha en başta kapanan bir kapı olabiliyor.
Ve o kapı bir kez kapanırsa, bir daha açılmaz.
