Uçak Mühendisi Muhammed Yılmaz tarafından hazırlanan ve YouTube’da yayınlanan Boarding Info kanalındaki “Havacılığın Zirvesi” programının bu haftaki konuğu, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Genel Müdürü Kemal Yüksek oldu.
TAV tarafından işletilen Ankara Esenboğa Havalimanı Dış Hatlar Terminali’nde gerçekleştirilen söyleşide; Türkiye sivil havacılığının mevcut durumu, gelecek vizyonu ve Kurumsal Dönüşüm Modeli (KDM) tüm boyutlarıyla ele alındı.
“Devletin Dijital Anlamda Kurumsallaşması Gerekiyor”
Prof. Dr. Yüksek, 2019 yılında Sivil Havacılık Genel Müdür Yardımcısı olarak göreve başlamasının ardından Kurumsal Dönüşüm Modeli üzerinde yoğun şekilde çalıştıklarını belirterek, modelin çıkış noktasının devletin dijital anlamda kurumsallaşması ihtiyacı olduğunu vurguladı.
KDM’nin temel felsefesinin, sistem içerisindeki olumsuz insan faktörünü minimize etmek olduğunu ifade eden Yüksek, kişiye bağlı, belirsiz ve denetlenemeyen süreçlerin bu yapı ile ortadan kaldırıldığını söyledi. Kurumsallaşmanın; görev tanımlarının net olduğu, zaman ve parametrelerin kontrol edildiği, tesadüflerin ise minimuma indirildiği bir yapı anlamına geldiğini belirtti.
“Dijitalleşmenin getirdiği güç ve modelleme kültürüyle dünyada ilk olmaya başladık” diyen Yüksek, Türkiye’nin bu alanda öncü ülkelerden biri haline geldiğini ifade etti.
SHGM’nin Temel Rolü: Denetleme ve Düzenleme
2920 sayılı kanun çerçevesinde SHGM’nin asli görevinin denetleme ve düzenleme olduğunu hatırlatan Yüksek, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü ICAO politikalarıyla tam uyumun öncelik taşıdığını söyledi.
Yetkinlik Bazlı Eğitim (CBT), Kanıta Dayalı Denetim (EBA) ve dijitalleşme başlıklarının, ICAO’nun temel ilkeleri olduğu kadar KDM’nin de ana yapı taşlarını oluşturduğunu vurguladı.
“Taklitçi Havacılıktan Özgün Modele Geçtik”
Önceki dönemlerde sivil havacılık anlayışının daha çok taklitçi olduğunu belirten Yüksek, bu yaklaşımın hedefleri daralttığını ve kaliteyi sınırladığını söyledi.
Türk Cumhuriyetleri, Balkanlar, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da en az 50 ülkenin Türkiye’den liderlik beklediğini ifade eden Yüksek, sivil havacılığın bu liderliğin somutlaştığı en stratejik alanlardan biri olduğunu dile getirdi.
“Türkiye 100 Ülke İçin Örnek, Ama Bu Yeterli Değil”
Havacılığın güçlü bir yumuşak güç unsuru olduğuna dikkat çeken Yüksek, Türkiye’nin bugün en az 100 ülke için örnek alındığını ancak bunun yeterli görülmediğini söyledi.
SHGM’nin hedeflerinden birinin, ICAO’nun sahadaki uygulayıcı partneri olmak olduğunu belirten Yüksek, bu hedefin minimum maliyet – maksimum kalite anlayışı ve ileri teknoloji desteğiyle gerçekleştirileceğini ifade etti.
Kurumsal Dönüşüm Modeli Üç Ayak Üzerine Kurulu
KDM’nin üç temel bileşenden oluştuğunu aktaran Yüksek, bu yapıyı şu şekilde özetledi:
- KDM-ORG: Organizasyon yapısı, lisanslama ve yönetici personel süreçleri
- KDM-ERP: Şirket kuruluşları, ruhsatlandırma, havalimanı denetimleri ve operasyonel süreçler
- Dijital Eğitim ve Denetim Platformları
Modelin yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Yüksek, eğitim içeriklerinin ICAO’nun tanıdığı altı resmi dilde üretildiğini ve sistemin uluslararası ihracat potansiyeline sahip olduğunu söyledi.
THY Döneminde Atılan Temeller
Kurumsal dönüşüm fikrinin temellerinin, Türk Hava Yolları’nda Eğitim Başkanı olduğu dönemde atıldığını belirten Yüksek, sistemin ilk yılında 50 milyon dolar tasarruf öngörüldüğünü ve bu kazanımın yıllar içinde katlanarak arttığını ifade etti.
Yolcu Hakları, Tavan Fiyat ve Sürdürülebilirlik
KDM’nin yolcu hakları süreçlerine de entegre edildiğini belirten Yüksek; iptal, rötar ve overbooking gibi durumlarda tüm sürecin SHGM tarafından anlık ve izlenebilir şekilde takip edildiğini aktardı.
İç hat tavan fiyat modelinin SHGM tarafından inşa edildiğini, bu modelin Suudi Arabistan tarafından da talep edildiğini açıklayan Yüksek, karbon salımı konusunda ise SAF yakıtlarıyla ilgili talimatı yayımlayan ilk ülkenin Türkiye olduğunu vurguladı.
“Türkiye Yeni Havayollarına İhtiyaç Duyuyor”
Son 20 yılda sektörden çekilen havayollarını hatırlatan Yüksek, Türkiye’nin yeni havayollarına ve bölgesel havacılığa ihtiyaç duyduğunu açıkça ifade etti. SHGM’nin bu alanda teşvik edici modeller üzerinde çalıştığını söyledi.
Hava Kampüsleri ve Sıfır Bürokrasi Hedefi
Amatör ve sportif havacılığın yaygınlaşması için hava kampüsleri kurulacağını açıklayan Yüksek, SHGM’nin temel yaklaşımının “sıfır bürokrasi” olduğunu belirtti. Devletle temasın yazılım, arayüz ve mobil uygulamalar üzerinden yürütüldüğü yeni bir döneme girildiğini vurguladı.
Türk Hava Yolları’ndaki görevine IT departmanında Proje Yöneticisi olarak başladığını aktaran Yüksek, o dönem IT’den sorumlu GMY olan Ahmet Bolat’ın, legacy sistemi Troya’nın incelenmesi ve modernize edilmesi görevini verdiğini söyledi. Amadeus’un tüm sistemlerini incelediklerini ve toplantılar yaptıktan sonra, sistemi olgunlaştırarak, kapsamlı bir rapor haline getirdiklerini anlatan Yüksek, bu projesini THY Yönetim Kurulu’nda sunduğunu aktardı. Sistemin tüm mimarisini belirlediğini, kademeli geçiş sürecini nasıl yöneteceklerine kadar her şeyi kurguladığını anlatan Yüksek, bu projenin Türkiye’nin önündeki en büyük fırsatlardan biri olduğunu söyledi. Amadeus’un sistemi üzerinden yolcu başına 1 Euro aldığını ve o dönem 750 milyon yolcunun üzerinden geçtiğini aktaran Yüksek, bu yazılımla Amadeus’ın ekstra hiçbir şey yapmadan yılda 750 milyon Euro kazandığını aktardı. THY’nin geliştirdiği yazılım için yaklaşık 20 milyon dolarlık bir yatırım yaparak, bugünkü rakamlarla yılda 1 milyar Dolar kazanabileceğini aktardı. Yönetim Kurulu toplantısında bu projeyi sunduktan sonra Pazarlamadan Sorumlu GMY’nin, ‘Troya 10 yıl gitti. 10 yıl daha gider’ dediğini anlatan Yüksek, Finanstan Sorumlu GMY’nin de konuyla ilgilenmediğini ve iki soruyla projenin rafa kalktığını anlattı. Bugün için bu sistemin hala uygulanabilir durumda olduğuna vurgu yaptı.
