Tokyo Haneda Havalimanı’nda Japan Airlines (JAL) uçağı ile Japon Sahil Güvenliği’ne (JCG) ait uçağın çarpışmasına ilişkin yayımlanan ‘İkinci İlerleme Raporunu’na göre pist ihlallerini tespit ederek hava trafik kontrolörlerini uyaran ‘pist doluluk izleme destek fonksiyonu’nun olay sırasında devrede olmasına rağmen dikkate alınmadığı ortaya çıktı.
Japonya Ulaşım Güvenliği Kurulu (JTSB), Ocak 2024’te Tokyo Haneda Havalimanı’nda Japan Airlines (JAL) uçağı ile Japon Sahil Güvenliği’ne (JCG) ait uçağın çarpışmasına ilişkin ‘İkinci İlerleme Raporu’nu yayımladı. Raporda, pist ihlallerini tespit ederek hava trafik kontrolörlerini uyaran ‘pist doluluk izleme destek fonksiyonu’nun olay sırasında devrede olmasına rağmen dikkate alınmadığı belirtildi.
Kurul, geçmişte yaşanan havacılık kazalarıyla ortak sorun olarak, hatalı pist ihlallerini tespit eden ve kontrolörleri bilgilendiren sistemlerin etkin kullanılmamasına dikkat çekti. JTSB, mevcut bulgulara dayanarak benzer kazaların tekrarını önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla ek önlemler derleyeceğini bildirdi.
2 İLERLEME RAPORU YAYIMLANDI
JTSB, nihai rapor öncesinde ilk kez 2 ilerleme raporu yayımladı. Aralık 2024’te yayımlanan ilk raporda, kazanın üç faktörün birleşimiyle meydana geldiği kaydedilmişti. Buna göre JCG uçağının kalkış izni aldığını düşünerek piste girdiği, hava trafik kontrolörlerinin uçağın piste yaklaşmasını fark edemediği ve iniş yapan JAL uçağının çarpışmadan hemen öncesine kadar JCG uçağını görmediği ifade edilmişti. Kurul ayrıca Haneda Havalimanı’na benzer pist ışıklandırma düzenine sahip Chubu Centrair Uluslararası Havalimanı’nda, aynı tip JCG uçağı ve bir helikopter kullanılarak canlandırma deneyi yapıldığını, elde edilen veriler doğrultusunda olay anına ilişkin ayrıntılı analizlerin sürdürüleceğini duyurdu.
Kaza ve sonuçları
2 Ocak 2024’te Tokyo Uluslararası Havalimanı’nda 34R pistinde duran Japon Sahil Güvenliği’ne ait Bombardier DHC-8-315 tipi uçak, aynı piste iniş yapan JAL’a ait Airbus A350-941 tipi uçakla çarpıştı. Çarpışma ve ardından çıkan yangın sonucu JCG uçağı tamamen tahrip oldu. Uçakta bulunan kaptan ağır yaralanırken, diğer beş mürettebat hayatını kaybetti. JAL uçağı ise çarpışma sonrası hasar almasına rağmen bir süre ilerledi, pistten çıkarak pist sonuna yakın çimenlik alanda durdu. Uçakta bulunan 367 yolcu ve 12 mürettebatın tamamı tahliye edildi. Tahliye sırasında bir yolcu ağır, dört yolcu hafif yaralanırken, 12 yolcu sağlık kontrollerinden geçirildi. Uçak yangın sonucu tamamen kullanılamaz hale geldi.
Hava trafik kontrolü ve sistemler
HER PİSTTEN 2 HAVA TRAFİK KONTROLÜ SORUMLU
Haneda Havalimanı’nda her aktif pistten 2 hava trafik kontrolörü sorumlu bulunuyor. Süpervizör ve yardımcı personelle hava trafik kontrol merkezinde yaklaşık 15 kişi görev yapıyor. Haneda’nın da aralarında bulunduğu 7 havalimanında, pistlere izinsiz girişleri izleyen pist doluluk izleme sistemi kullanılıyor.
Sisteme göre uçağın inişe yaklaşması sırasında başka bir uçağın piste girmesi halinde kontrolör ekranlarında pist sarı, uçaklar ise kırmızı renkte gösteriliyor. JTSB, kaza anında sistemin normal şekilde çalıştığını ancak uyarıların etkin biçimde değerlendirilmediğini vurguladı.
