Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, SSJ-100 (Superjet) tipi yolcu uçaklarında kullanılan Rus-Fransız ortak üretimi SaM146 motorlarının yerini yerli üretim PD-8 motorlarının almasına yönelik çalışmalar için yaklaşık 24,5 milyon dolarlık (2 milyar ruble) sözleşme imzaladı.
Bakanlık ile Rus uçak üreticisi Yakovlev arasında 26 Ekim’de imzalanan devlet sözleşmesi kapsamında, RRJ-95 uçak ailesinin tasarımına PD-8 motorlarının entegre edilmesine yönelik geliştirme ve deneysel çalışmalar yürütülecek.
Satın alma belgelerinde, çalışmaların ithal SaM146 motorlarının uçuşa elverişlilik durumunun sürdürülememesi halinde mevcut Superjet filosunun operasyonlarına devam edebilmesi amacıyla gerekli olduğu belirtildi.
ÇALIŞMALAR ARALIK 2028’DE TAMAMLANACAK
Yaklaşık 24,5 milyon dolar değerindeki sözleşme üç aşamadan oluşuyor.
İlk aşamanın 26 Mart 2027’ye kadar tamamlanması ve 350 milyon ruble (yaklaşık 4,3 milyon dolar) maliyetle yürütülmesi planlanıyor.
784,9 milyon ruble (yaklaşık 9,6 milyon dolar) değerindeki ikinci aşamanın 20 Aralık 2027’de, 865,1 milyon ruble (yaklaşık 10,6 milyon dolar) değerindeki üçüncü aşamanın ise 20 Aralık 2028’de tamamlanması hedefleniyor.
Sözleşmede toplam bedelin yüzde 50’sine karşılık gelen 1 milyar ruble (yaklaşık 12,2 milyon dolar) tutarında avans ödemesi öngörülüyor.
24 Eylül’de duyurulan ihaleye yalnızca bir başvuru yapıldı. Başvurunun reddedilmesinin ardından ihale sonuçsuz ilan edildi ve sözleşme, başlangıçtaki fiyat üzerinden Yakovlev ile imzalandı.
SaM146 MOTORLARINDA BAKIM SORUNU
Superjet uçaklarında kullanılan SaM146 motorları, Rusya’nın UEC-Saturn şirketi ile Fransa merkezli Safran Aircraft Engines ortaklığında kurulan PowerJet tarafından geliştirildi.
Mart 2022’de yaptırımların devreye girmesinin ardından PowerJet, sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmeyi durdurdu. Bu kapsamda yedek parça tedariki, teknik destek ve motorların onarım hizmetleri kesintiye uğradı.
Rusya, işbirliğinin sona ermesinin ardından SaM146 motorlarının bakım ve onarımını ülke içinde gerçekleştirmek ve ithal parçaların yerini alacak bileşenler geliştirmek için çalışmalar başlattı.
Rus devlet savunma sanayisi şirketi Rostec’in açıklamasına göre, Eylül 2025’e kadar UEC-Saturn tarafından 150’den fazla SaM146 motorunun onarımı gerçekleştirildi. Bu onarımların 33’ü 2025 yılında yapıldı.
Ayrıca motorlarda kullanılan ateşleme bujileri ve yakıt filtrelerinin alternatif yerli üretimleri geliştirildi. Sertifikasyon çalışmaları sonucunda SaM146 motorlarının temel parçalarının ortalama kullanım ömrü de 2 bin uçuş çevrimi artırıldı.
50 İLA 100 UÇAĞIN MOTORUNUN DEĞİŞTİRİLMESİ GÜNDEMDE
Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanı Anton Alihanov, haziran ayında yaptığı açıklamada, motor değişimi çalışmalarının finansmanı için bakanlık bütçesinden kaynak ayrıldığını bildirmişti.
Alihanov, ticari operasyonda yaklaşık 140 Superjet uçağının bulunduğunu ve motor değişimi sayesinde bu uçakların bir bölümünün hizmette tutulabileceğini belirtmişti.
Rusya Birleşik Uçak Şirketi (OAK) Başkanı Vadim Badeha ise temmuz ayında yaptığı açıklamada, motor değişiminin 50 ila 100 uçak için gerekli olabileceğini ifade etmişti.
Daha önce gündeme gelen uçak başına 2,3 milyar rublelik (yaklaşık 28,1 milyon dolar) dönüşüm maliyetinin doğru bir değerlendirme olmadığını savunan Badeha, motor değişiminin ekonomik açıdan uygulanabilir olduğunu belirtmişti.
Bununla birlikte, dönüşüm yapılacak uçakların kesin sayısı henüz belirlenmedi. Uçakların teknik durumu, değiştirilmeyecek parçaların kalan kullanım ömrü ve gelecekteki operasyon süreleri dikkate alınarak her uçak için ayrı değerlendirme yapılması planlanıyor.
Rus basınında yer alan haberlerde, OAK’ın ilk aşamada yaklaşık 50 uçağı programa dahil etmeyi değerlendirdiği ve ilk motor değişimlerinin 2029 sonlarında başlamasının öngörüldüğü aktarılmıştı.
FİNANSMAN KONUSUNDA GÖRÜŞ AYRILIĞI
Motor değişiminin finansmanına ilişkin Rus havacılık sektöründe farklı görüşler bulunuyor.
Aeroflot Üst Yöneticisi Sergey Aleksandrovskiy, eylülde yaptığı açıklamada, Superjet uçaklarının motorlarının değiştirilmesinin devlet desteği olmadan mümkün olmayacağını belirtmişti.
Aleksandrovskiy, kamu desteği sağlanmaması halinde SSJ-100 işleten hava yolu şirketlerinin filolarında kademeli küçülme yaşanabileceği uyarısında bulunmuştu.
Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ise dönüşüm programının nihai maliyetinin henüz belirlenmediğini, PD-8 motorunun piyasa fiyatının seri üretimin başlamasının ardından netleşeceğini bildirmişti.
Öte yandan Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı (Rosaviatsiya), 12 Ekim’de RRJ-95B-100 ve RRJ-95B-LR-100 tipi uçakların gövde kullanım ömrünü artıran kararı onayladı.
Kararla uçakların belirlenmiş kullanım ömrü 15 bin uçuş sayısından 20 bine, uçuş saati 25 binden 40 bine, hizmet süresi ise 15 yıldan 20 yıla çıkarıldı.
Bu kararın uçakların gövde ömrünü kapsadığı, SaM146 motorlarının kullanım ömrüne ilişkin olmadığı belirtildi.
