Türk Hava Yolları’nın (THY) Newark-İstanbul seferini gerçekleştiren Airbus A350-900 tipi uçağının, ABD’nin Newark Liberty Uluslararası Havalimanı’nda hava trafik kontrolörüyle pilotlar arasındaki telsiz görüşmesinin ardından kalkış izni verilmeden piste girdiği bildirildi.
ABD merkezli havacılık ve seyahat yazarı Ben Schlappig’in aktardığı olaya göre 15 Eylül’de TK30 sefer sayılı uçak Newark Havalimanı’ndan İstanbul’a hareket etmek üzere taksi yaptı.
Uçağın pilotları, hava trafik kontrolöründen 4L pistine gitmek üzere B taksi yolunu kullanma talimatı aldı. Pilotlar talimatı geri okuyarak doğruladı.
Uçak pistin bekleme noktasına yaklaşırken kontrolör, mürettebata kalkış için sıradaki uçağın kendileri olduğunu ve hazır olduklarında bilgi vermelerini söyledi. Pilotlar da hazır olduklarında bilgi vereceklerini bildirdi.
Yaklaşık 50 saniye sonra kontrolör, uçağa “piste doğru devam edebilir misiniz?” şeklinde talimat verdi. Pilotlar olumlu yanıt verirken, kontrolör “piste doğru devam edin” ifadesini kullandı.
Pilotlar bu talimatı, 4L pistine girerek kalkış için sıraya girip bekleme izni olarak yorumladı ve uçağı piste aldı.
KALKIŞ İZNİ VERİLMEDİ
Uçak pistte beklemeye başladıktan sonra kontrolör, mürettebata 30 saniyeye ihtiyaçları olup olmadığını sordu. Pilotlar kısa bir teknik sorun bulunduğunu ve birkaç saniyeye ihtiyaç duyduklarını bildirdi.
Bunun üzerine kontrolör, uçağın 4L pistinde bulunduğunu hatırlatarak pist için kalkış izni verilmediğini belirtti.
Uçaktan daha sonra pistten çıkması istendi ve pilotlara olayla ilgili iletişim kurabilecekleri bir telefon numarası verildi.
Olay sırasında herhangi bir olumsuzluk bildirilmedi.
FAA KURALLARI AÇIK TALİMAT GEREKTİRİYOR
ABD Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) yayımladığı hava trafik kontrol prosedürlerinde, bir uçağın kalkış pistine taksi ettirilmesi sırasında güzergahın açık şekilde belirtilmesi ve pist öncesinde bekleme talimatı verilmesi öngörülüyor.
FAA’nın resmi kurallarında, uçakların bir piste girmesi veya pistten geçmesi için ilgili piste yönelik açık bir ATC talimatı ya da kalkış izni bulunması gerektiği belirtiliyor. FAA ayrıca pist bekleme talimatlarının pilotlar tarafından geri okunmasını öngörüyor.
Bu nedenle olayda pilotların kalkış izni veya açık bir “line up and wait” talimatı olmadan piste girmesi prosedür açısından önemli bir hata olarak değerlendirilebilir.
Bununla birlikte, Schlappig’in değerlendirmesinde, kontrolörün kullandığı “piste doğru devam edin” ifadesinin pilotlar açısından farklı yorumlanmaya açık olduğu savunuldu.
FAA’nın resmi terminolojisinde ise “taxi”, “hold short”, “cross” ve “line up and wait” gibi ifadeler belirli durumlar için tanımlanmış durumda.
YANLIŞ ANLAŞILMA RİSKİ GÜNDEME GELDİ
Olayın ardından tartışmanın odağı yalnızca pilotların pist izni olmadan piste girmesi değil, hava trafik kontrolü ile kokpit arasındaki iletişimin ne kadar açık olması gerektiği oldu.
FAA, özellikle pist güvenliği açısından açık ve spesifik talimatların kullanılmasını istiyor. Kurumun yayımladığı güvenlik düzenlemelerinde, “hold short” talimatının açık şekilde verilmesi ve bir uçağın ilgili piste girmesine ilişkin iznin net biçimde belirtilmesi gerektiği vurgulanıyor.
TK30’un 15 Eylül’deki uçuşunun gerçekleştiği ve uçağın Airbus A350-900 olduğu bağımsız uçuş kayıtlarında da yer alıyor. Uçak, olayın ardından İstanbul’a ulaşarak seferini tamamladı.
Olay, yoğun olmayan bir gece saatinde meydana gelmesi ve pistte başka bir uçağın bulunmaması nedeniyle herhangi bir olumsuz duruma dönüşmeden sonlandı. Ancak telsiz iletişimindeki ifadelerin, özellikle pist girişleri söz konusu olduğunda, yanlış anlaşılmaya ne ölçüde açık olabileceği konusunda tartışma başlattı.
