Eray Beceren yazdı…
Orta Doğu Semalarında Artan Gerilim: Pilotlar uçmayı reddetmekten ve misillemeden korkuyor
Sivil havacılık sektörü, son dönemde Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların gölgesinde büyük bir sınav veriyor. Reuters haber ajansında, Allison Lampert ve Abhijith Ganapavaram imzasıyla yayımlanan güncel bir rapora göre bölgede görev yapan havayolu pilotları çok ciddi güvenlik ve iş güvencesi endişeleriyle karşı karşıya. Sivil havacılık profesyonellerini yakından ilgilendiren bu durum, operasyonel zorunluluklar ile uçuş güvenliği arasındaki hassas dengeyi yeniden tartışmaya açıyor.
İŞTEN ÇIKARILMA VE MİSİLLEME KORKUSU
Uluslararası Havayolu Pilotları Dernekleri Federasyonu (IFALPA) Başkanı Ron Hay’in ifadelerine göre füze veya insansız hava aracı saldırıları nedeniyle hava sahalarının çok kısa bir bildirimle aniden kapanabildiği bu öngörülemez koşullarda uçmak istemeyen pilotlar, büyük bir ‘misilleme korkusu’ yaşıyor. Lübnan’dan Hindistan’a kadar uzanan geniş bir coğrafyadaki pilotlar, uçuş görevlerini reddetmeleri halinde maaşlarının kesilmesinden veya işten çıkarılmaktan endişe ediyorlar. Yöneticilerin, uçuşu reddeden pilotlara “O uçuşa gitme ve karşılığında ödeme alma” şeklinde baskı yapabileceği belirtiliyor.
‘Eksik Güvenlik Kültürü ve Operasyonel Farklılıklar’ dikkat çeken en önemli hususlardan biri, farklı havacılık otoriteleri ve havayolları arasındaki keskin uçurum. Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), Avrupalı havayollarının bazı Körfez ülkelerinin hava sahasındaki uçuşlarını yasaklarken; Orta Doğulu ve Hindistanlı havayolu şirketleri bu bölgelerde operasyonlarına devam ediyor. IFALPA, pilotların endişelerini özgürce dile getirebileceği ‘pozitif bir güvenlik kültürünün Orta Doğu’da uzun süredir eksik olduğunu’ ve mevcut çatışmaların bu sorunu daha da derinleştirdiğini vurguluyor. Pilotlara, güvenlik konusunda “tartışılamaz” bir söz hakkı verilmesi gerektiği hatırlatılıyor.
SESSİZ TEHLİKE: RUH SAĞLIĞI VE YIPRATICI STRES
Çatışma bölgelerindeki uçuşlar sadece fiziki güvenliği tehdit etmekle kalmıyor, aynı zamanda uçuş ekiplerinin ruh sağlığı üzerinde de ağır bir yük oluşturuyor. Birleşmiş Milletler havacılık ajansı tarafından yayımlanan bir bültende, çatışma bölgelerinde ve yakınında çalışan sivil havacılık personelinin havada ve yerde daha yüksek düzeyde ‘stres, kaygı ve yorgunluk’ yaşayabileceği vurgulanarak, bu durum ‘güvenlik açısından kritik’ bir risk olarak tanımlanıyor.
Sahadaki gerçekler ise bu stresin boyutlarını gözler önüne seriyor. Örneğin, Hindistanlı pilotlar mevcut uçuşların devam etmesini “ciddi bir endişe kaynağı” olarak nitelendirip merkezi bir risk değerlendirmesi yapılana kadar uçuşların askıya alınmasını talep ediyor. Daha da çarpıcı olanı, Beyrut’a inen bazı pilotların, görev bitiminde havaalanı ile evleri arasındaki yolların bombalandığını görmeleri ve evlerine nasıl ulaşacaklarını bilememeleri gibi sarsıcı durumlarla baş başa kalmalarıdır.
Sonuç olarak, havacılığın temel kuralı olan “önce güvenlik” prensibi, çatışma bölgelerinde görev yapan mürettebatın hem fiziksel hem de psikolojik sağlığını kapsayacak şekilde, şeffaf risk değerlendirmeleriyle desteklenmelidir.
Yararlanılan Kaynak:
Reuters. (2026, 10 Nisan). Airline pilots fear retribution over refusing to fly in Middle East, aviators’ group says. https://www.reuters.com/world/india/airline-pilots-fear-retribution-over-refusing-fly-middle-east-aviators-group-2026-04-10/
